Bezpłatne newslettery
    przejdź do newslettera
    drukuj artykuł
    drukuj z listy wydruków
    dodaj do listy wydruków
    wyślij znajomemu

Obowiązek współdziałania i konsultacji pracodawcy z pracownikami lub ich przedstawicielami

2012-04-18

Pracownicy są ważnym partnerem pracodawcy w kształtowaniu warunków i stosunków pracy w zakładzie. W związku z tym ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.) – dalej k.p. wielokrotnie nakłada na pracodawcę obowiązek współdziałania, konsultacji lub porozumienia się z pracownikami lub ich reprezentacją (organizacją związkową).

Cały rozdział XI k.p. poświęcony jest konsultacjom w zakresie bhp oraz komisji bezpieczeństwa i higieny pracy. Zgodnie z art. 23711a k.p. pracodawca ma obowiązek konsultować z pracownikami lub ich przedstawicielami wszystkie działania związane z bezpieczeństwem i higieną pracy, w szczególności dotyczące:

zmian w organizacji pracy i wyposażeniu stanowisk pracy, wprowadzania nowych procesów technologicznych oraz substancji i preparatów chemicznych, jeżeli mogą one stwarzać zagrożenie dla zdrowia lub życia pracowników;

oceny ryzyka zawodowego występującego przy wykonywaniu określonych prac oraz informowania pracowników o tym ryzyku;

tworzenia służby bhp lub powierzania wykonywania zadań tej służby innym osobom oraz wyznaczania kompetentnych pracowników do udzielania pierwszej pomocy;

przydzielania pracownikom środków ochrony indywidualnej oraz odzieży i obuwia roboczego;

szkolenia pracowników w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy.

Pracodawca powinien zapewnić odpowiednie warunki do przeprowadzania konsultacji, a zwłaszcza przeprowadzać je w godzinach pracy. Za czas nieprzepracowany w związku z udziałem w konsultacjach pracownicy lub ich przedstawiciele zachowują prawo do wynagrodzenia.

Jeżeli u pracodawcy została powołana komisja bhp (pracodawca ma taki obowiązek, gdy zatrudnia ponad 250 pracowników), konsultacje te mogą być prowadzone w ramach tej komisji. Wówczas uprawnienia strony pracowniczej przysługują pracownikom lub ich przedstawicielom wchodzącym w skład komisji. Pracownicy lub ich przedstawiciele nie mogą ponosić jakichkolwiek niekorzystnych dla nich konsekwencji z tytułu powyższej działalności konsultacyjnej, jak również za przedstawianie pracodawcy wniosków w sprawie eliminacji lub ograniczenia zagrożeń zawodowych.

W art. 232 k.p. ustawodawca zastrzegł, że jeżeli przepisy prawa pracy przewidują współdziałanie pracodawcy z zakładową organizacją związkową w indywidualnych sprawach ze stosunku pracy, pracodawca ma obowiązek współdziałać w takich sprawach z zakładową organizacją związkową. Pracownik niekoniecznie musi być członkiem związku zawodowego - zgodnie z ustawą z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854 z późn. zm.) wystarczy wyrażenie przez niego zgody na obronę jego praw pracowniczych przez związek.

Również warunki wykonywania coraz powszechniejszej telepracy zostały uregulowane w k.p. Zgodnie z art. 676 k.p. warunki wykonywania telepracy powinny być określone w porozumieniu zawieranym między pracodawcą i zakładową organizacją związkową, a w przypadku gdy u pracodawcy działa więcej niż jedna zakładowa organizacja związkowa – w porozumieniu między pracodawcą a tymi organizacjami. Jeżeli strony nie porozumieją się w terminie 30 dni od dnia przedstawienia przez pracodawcę projektu porozumienia, pracodawca ma prawo określić warunki stosowania telepracy w regulaminie, oczywiście uwzględniając to, co zostało ustalone podczas uzgadniania z zakładowymi organizacjami związkowymi. Jeżeli u danego pracodawcy nie działają zakładowe organizacje związkowe, warunki stosowania telepracy pracodawca ma prawo określić w regulaminie, po konsultacji z przedstawicielami pracowników wyłonionymi w trybie przyjętym u danego pracodawcy.

Konsultacji z pracownikami lub ich przedstawicielami wymagają także wykazy prac:

stwarzających warunki szczególnie uciążliwe lub szczególnie szkodliwe dla zdrowia pracowników (art. 145 k.p.);

szczególnie niebezpiecznych albo związanych z dużym wysiłkiem fizycznym lub umysłowym wykonywanych w nocy (art. 1517 k.p.);

przy których istnieje możliwość wystąpienia szczególnego zagrożenia dla zdrowia lub życia ludzkiego, które w związku z tym powinny być wykonywane przez co najmniej dwie osoby w celu zapewnienia asekuracji (art. 225 k.p.).

Opracowanie: Edward Kołodziejczyk

Absolwent Wydziału Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego. W latach 1991-1999 redaktor "Inspektora Pracy" - miesięcznika Państwowej Inspekcji Pracy. Od 2000 r. prowadzi Wydawnictwo KOLPRESS, w ramach którego współpracuje z redakcjami i wydawnictwami piszącymi o bezpieczeństwie pracy, zajmuje się opracowywaniem i wydawaniem broszur szkoleniowych o tematyce bhp i zawodowej oraz kwartalnika "Informator Ochrony Pracy". Autor, współautor i wydawca kilkunastu broszur: Inspekcja Pracy w Polsce 1919-1999, BHP przy urządzeniach elektroenergetycznych, BHP w biurze i urzędzie, BHP w szkole, BHP kierowcy wózka jezdniowego, Prace spawalnicze z uwzględnieniem bhp, Słowniczek bhp. Redaktor merytoryczny i współautor Meritum BHP, wyd. Wolters Kluwer Polska.