Bezpłatne newslettery
    przejdź do newslettera
    drukuj artykuł
    drukuj z listy wydruków
    dodaj do listy wydruków
    wyślij znajomemu

Polskie Normy

2012-12-12

Polskie Normy są krajowymi normami przyjętymi w drodze konsensu i zatwierdzonymi przez krajową jednostkę normalizacyjną (Polski Komitet Normalizacyjny - PKN), powszechnie dostępnymi, oznaczonymi symbolem PN. Polskie Normy, nazywane także normami technicznymi.

Wydawane są na podstawie ustawy z dnia 12 września 2002 r. o normalizacji (Dz. U. Nr 169, poz. 1386 z późn. zm.) – dalej u.n., która w art. 5 ust. 3 stanowi, że stosowanie Polskich Norm jest dobrowolne. Jednak już w następnym ustępie stwierdzono, że Polskie Normy mogą być powoływane w przepisach prawnych po ich opublikowaniu w języku polskim. A więc – kiedy dobrowolne (nieobowiązkowe), kiedy zaś obowiązkowe?

Każda prawie ustawa i rozporządzenie dotyczące ochrony pracy zawierają odesłania do Polskich Norm. Tym samym, mimo że formalnie Polskie Normy nie są obowiązujące, to jednak z chwilą przywołania danej normy (lub norm) w ustawie lub rozporządzeniu stają się obowiązujące na równi z przepisami przywołującej je ustawy lub rozporządzenia.

Szczegółowość norm powoduje, że jedno rozporządzenie może po szczegóły odsyłać do kilkudziesięciu lub więcej Polskich Norm. Przykładem takiego odesłania jest rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 7 kwietnia 2004 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 109, poz. 1156). W załączniku do rozporządzenia podano wykaz ponad 200 Polskich Norm, co stanowi wygodny dla użytkownika wyłom w dotychczasowej praktyce niepodawania tych danych i stosowania formułki: “zgodnie z Polskimi Normami”.

Polskie Normy oraz inne dokumenty normalizacyjne są opracowywane przez komitety techniczne powoływane przez Polski Komitet Normalizacyjny. Komitety techniczne realizują powyższe cele poprzez opracowywanie Polskich Norm i innych dokumentów normalizacyjnych w określonych zakresach tematycznych, a także przez udział przedstawicieli komitetów technicznych w pracach regionalnych i międzynarodowych organizacji normalizacyjnych.

Przy wydawaniu rozporządzeń przez właściwych ministrów podstawowym kryterium przywoływania Polskich Norm jest bezpieczeństwo pracy i użytkowania oraz ochrona życia, zdrowia, mienia i środowiska. Dlatego postanowienia normy powinny być oparte na podstawach naukowych oraz danych sprawdzonych pod względem słuszności technicznej, ekonomicznej i użytkowej. Powinny uwzględniać aktualny stan wiedzy oraz poziom techniki osiągnięty lub możliwy do osiągnięcia w najbliższym czasie, być możliwe do stosowania oraz sprawdzalne.

PN określają wymagania i normatywy techniczne, metody badań i sposoby wykonywania innych czynności na etapach projektowania, wytwarzania, odbioru technicznego i eksploatacji oraz certyfikacji wyrobów i usług, a także systemów jakości (np. PN-EN 9001) i zarządzania (np. zarządzanie bezpieczeństwem i higieną pracy wg PN-EN 18001).

Podczas przygotowań do przystąpienia do Unii Europejskiej pojawiło się pojęcie norm zharmonizowanych. Są to normy europejskie, które zostały opracowane - na zlecenie i w oparciu o wymagania zatwierdzone przez Komisję Europejską - przez Europejski Komitet Normalizacyjny (CEN), Europejski Komitet Normalizacji Elektrotechnicznej (CENELEC) lub Europejski Instytut Norm Telekomunikacyjnych (ETSI).

Normy zharmonizowane mogą być stosowane, gdy ich tytuły i numery zostały opublikowane w Oficjalnym Dzienniku Unii Europejskiej i gdy przynajmniej jedno państwo członkowskie Unii Europejskie przeniosło je do swojego zbioru norm krajowych. Innymi słowy, są to normy krajowe wprowadzające normy europejskie, opracowane i zatwierdzone przez europejskie organizacje normalizacyjne na podstawie mandatu udzielonego przez Komisję Europejską, których numery i tytuły zostały opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Polska Norma może być kopią normy europejskiej lub międzynarodowej. Unia Europejska jest bardzo “płodna”, jeśli chodzi o normy, dlatego w u.n. znalazł się krótki przepis, mówiący że “wprowadzenie może nastąpić w języku oryginału”. Wskutek tego mamy część norm, tzw. uznaniowych, oznaczonych skrótem „oryg.”, w których tylko tytuł przetłumaczono na język polski, treść zaś pozostała w języku angielskim (najczęściej). Ustawodawca zastrzegł jednak, że w przepisach Polskie Normy mogą być powoływane dopiero po ich opublikowaniu w języku polskim.

Prezes Polskiego Komitetu Normalizacyjnego jest zobowiązany do ogłaszania, co najmniej raz na kwartał, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym RP "Monitor Polski", numerów i tytułów nowo ustanowionych norm zharmonizowanych wraz z tytułami aktów prawnych wdrażających dyrektywy nowego podejścia. W identyczny sposób prezes PKN ogłasza raz na 12 miesięcy, w drodze obwieszczenia, w "Monitorze Polskim" numery i tytuły ustanowionych w danym roku norm zharmonizowanych.

Edward Kołodziejczyk

Absolwent Wydziału Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego. W latach 1991-1999 redaktor "Inspektora Pracy" - miesięcznika Państwowej Inspekcji Pracy. Od 2000 r. prowadzi Wydawnictwo KOLPRESS, w ramach którego współpracuje z redakcjami i wydawnictwami piszącymi o bezpieczeństwie pracy, zajmuje się opracowywaniem i wydawaniem broszur szkoleniowych o tematyce bhp i zawodowej oraz kwartalnika "Informator Ochrony Pracy". Autor, współautor i wydawca kilkunastu broszur: Inspekcja Pracy w Polsce 1919-1999, BHP przy urządzeniach elektroenergetycznych, BHP w biurze i urzędzie, BHP w szkole, BHP kierowcy wózka jezdniowego, Prace spawalnicze z uwzględnieniem bhp, Słowniczek bhp. Redaktor merytoryczny i współautor Meritum BHP, wyd. Wolters Kluwer Polska.