Bezpłatne newslettery
    przejdź do newslettera
    drukuj artykuł
    drukuj z listy wydruków
    dodaj do listy wydruków
    wyślij znajomemu

Czy pielęgniarka podstawowej opieki zdrowotnej może podawać leki u dzieci do wkłucia centralnego (port naczyniowy) w domu pacjenta?

2013-01-18

Pytanie pochodzi z publikacji Serwis Prawo i Zdrowie

Czy pielęgniarka podstawowej opieki zdrowotnej z kursem kwalifikacyjnym pielęgniarstwa rodzinnego może podawać leki u dzieci do wkłucia centralnego/port naczyniowy w domu pacjenta?

Odpowiedź:

Pielęgniarka podstawowej opieki zdrowotnej z kursem kwalifikacyjnym pielęgniarstwa rodzinnego może podawać leki u dzieci do wkłucia centralnego/port naczyniowy w domu pacjenta wyłącznie po ukończeniu kursu specjalistycznego w tym zakresie.

Uzasadnienie:

Zasady wykonywania zawodu pielęgniarki regulują przepisy ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej (Dz. U. Nr 174, poz. 1039 z późn. zm.) – dalej u.z.p.p. wraz z przepisami wykonawczymi oraz w niektórych zagadnieniach inne przepisy szczególne. W art. 11 ust. 1 u.z.p.p. nałożono na pielęgniarkę obowiązek wykonywania zawodu z należytą starannością, zgodnie z zasadami etyki zawodowej, poszanowaniem praw pacjenta, dbałością o jego bezpieczeństwo, przy wykorzystaniu wskazań aktualnej wiedzy medycznej. Zgodnie z art. 15 ust. 1 u.z.p.p. pielęgniarka wykonuje zlecenia lekarskie zapisane w dokumentacji medycznej.

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 listopada 2007 r. w sprawie rodzaju i zakresu świadczeń zapobiegawczych, diagnostycznych, leczniczych i rehabilitacyjnych udzielanych przez pielęgniarkę albo położną samodzielnie bez zlecenia lekarskiego (Dz. U. Nr 210, poz. 1540) - dalej r.r.z.ś. w § 1 ust. 1 pkt 3 lit. s stanowi, że pielęgniarka uprawniona jest do wykonania czynności, jaką jest podawanie na zlecenie lekarskie dożylne, zewnątrzoponowe i podskórne leków łagodzących dokuczliwe objawy u chorych objętych opieką paliatywną, z uwzględnieniem nowoczesnych technik (stosowanie analgezji sterowanej przez chorego - PCA, ciągłego podawania leków i płynów podskórnie przy użyciu zestawu "Buterfly" oraz infuzorów), pod warunkiem odbycia kursu specjalistycznego.

Wskazując na uprawnienia pielęgniarki w zakresie udzielania świadczeń samodzielnie bez zlecenia lekarskiego należy mieć na uwadze treść § 9 r.r.z.ś., w myśl którego pielęgniarka, położna przy podejmowaniu czynności związanych z samodzielnym wykonywaniem świadczeń zapobiegawczych, diagnostycznych, leczniczych i rehabilitacyjnych nie powinna wykraczać poza swoje umiejętności zawodowe, a w szczególności podejmować czynności wymagających umiejętności zawodowych uzyskiwanych w drodze doskonalenia zawodowego w odpowiedniej formie kształcenia podyplomowego.

Ramowy program kursu kwalifikacyjnego w dziedzinie pielęgniarstwa rodzinnego dla pielęgniarek nie przewiduje w programie nauczania i wykazie umiejętności czynności polegających na podaniu leku u dzieci do wkłucia centralnego.

Ramowy program kursu specjalistycznego "Pediatryczna domowa opieka paliatywna (Nr 01/10) – program przeznaczony dla pielęgniarek", w wykazie umiejętności zawiera m.in. następujące czynności, jakie powinna umiejętnie wykonać pielęgniarka: "podać na zlecenie lekarskie dożylnie, zewnątrzoponowo, podskórnie, doustnie leki niwelujące/łagodzące objawy somatyczne i psychiczne u dziecka objętego opieką paliatywną, dokonać doraźnej modyfikacji dawki leczniczej leków w sytuacji nasilenia bólu i innych objawów wynikających z przebiegu choroby".

Podobnie ramowy program kursu specjalistycznego "Podstawy opieki paliatywnej (Nr 05/07) – program przeznaczony dla pielęgniarek" w wykazie umiejętności będących przedmiotem kształcenia wskazuje m.in. na następujące czynności, jakie pielęgniarka powinna umiejętnie wykonać po ukończeniu kursu: m.in.: "podać na zlecenie lekarskie dożylnie, zewnątrzoponowo, podskórnie, przezskórnie, doustnie leki niwelujące/łagodzące objawy somatyczne i psychiczne u pacjenta objętego opieką paliatywną, dokonać doraźnej modyfikacji dawki leków w razie nasilenia bólu i innych objawów wynikających z przebiegu choroby".

Pozostaje jeszcze odrębna kwestia dotycząca zakresu zadań pielęgniarki POZ. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 29 sierpnia 2009 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 139, poz. 1139 z późn. zm.) w katalogu świadczeń przewidzianych dla pielęgniarki POZ przewiduje w części I ust. 1 pkt załącznika nr 2 wizytę realizowaną w domu świadczeniobiorcy, w przypadkach uzasadnionych medycznie. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 20 października 2005 r. w sprawie zakresu zadań lekarza, pielęgniarki i położnej podstawowej opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 214, poz. 1816) w załączniku nr 2 zakres zadań pielęgniarki i położnej podstawowej opieki zdrowotnej w części II pkt A zakres zadań pielęgniarki POZ w ust. 6 pkt 2 wskazuje na obowiązek podawania leków różnymi drogami i technikami zleconymi przez lekarza oraz zgodnie z odrębnymi przepisami, w tym wykonywanie iniekcji dożylnych, podskórnych, śródskórnych oraz wykonywanie wlewów dożylnych.

Uwzględniając zatem różne formy kształcenia podyplomowego pielęgniarek, wskazać należy, iż wyłącznie ukończenie przez pielęgniarkę kursu specjalistycznego, zawierającego w programie nauczania podawanie leków do przestrzeni zewnątrzoponowej uprawniają do podania leku.

Iwona Choromańska, autorka współpracuje z Serwisem Prawo i Zdrowie

Odpowiedzi udzielono 14 stycznia 2013 r.