Bezpłatne newslettery
    przejdź do newslettera
    drukuj artykuł
    drukuj z listy wydruków
    dodaj do listy wydruków
    wyślij znajomemu

Czy można nakazać dyżur lekarzowi w trakcie specjalizacji z chorób wewnętrznych w ramach rezydentury w części internistycznej szpitalnego oddziału ratunkowego?

2013-08-09

Pytanie pochodzi z publikacji Serwis Prawo i Zdrowie

Czy można nakazać dyżur lekarzowi w trakcie specjalizacji z chorób wewnętrznych w ramach rezydentury w części internistycznej szpitalnego oddziału ratunkowego?

Jednym z wymogów specjalizacyjnych jest pełnienie 2 dyżurów w miesiącu na izbie przyjęć (szpital posiada SOR ,więc nie ma dyżurów na izbie przyjęć jako takiej). Lekarz rezydent odmawia dyżurów twierdząc, że nie ma odpowiednich kompetencji, chociaż dyżuruje na oddziale internistycznym tutejszego szpitala i konsultuje pacjentów w SOR. Ponadto w SOR dyżuruje jeszcze w tym samym czasie 1 anestezjolog i 1 chirurg/ortopeda, czyli jest obecny co najmniej 1 lekarz systemu.

Czy odmowa pełnienia dyżurów może być powodem wypowiedzenia umowy o pracę (czasowej, rezydentury)?

Odpowiedź:

Lekarz odbywający szkolenie specjalizacyjne jest zobowiązany pełnić dyżury medyczne (o ile nie pracuje w systemie zmianowym lub równoważnym), co wynika z art. 16i ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (tekst jedn.: Dz. U. z 2011 r. Nr 277, poz. 1634 z późn. zm.) – dalej u.z.l.l.d. Ile dyżurów i ewentualnie w jakiej komórce organizacyjnej ma je odbyć określa program specjalizacji.

We wszystkich trzech programach specjalizacji w chorobach wewnętrznych (program podstawowy dla lekarzy po stażu podyplomowym (bez żadnej specjalizacji), program dla lekarzy posiadających specjalizację I stopnia w chorobach wewnętrznych, program dla lekarzy posiadających specjalizację I stopnia w chorobach płuc lub specjalizację II stopnia albo tytuł specjalisty w chorobach płuc), dostępnych na stronach internetowych Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego (www.cmkp.edu.pl), zapisano, że lekarz specjalizujący się w chorobach wewnętrznych zobowiązany jest do odbycia średnio 4 dyżurów w miesiącu (w tym 2 w izbie przyjęć) w każdym roku specjalizacji.

Obowiązujące przepisy, ani programy specjalizacji, nie przewidują, że dyżury mogą być odbywane w szpitalnym oddziale ratunkowym zamiast w izbie przyjęć.

Natomiast z art. 19f ust. 1 u.z.l.l.d. wynika, że jednostka organizacyjna prowadząca szkolenie specjalizacyjne (wpisana na listę jednostek akredytowanych do prowadzenia szkolenia specjalizacyjnego w danej dziedzinie) jest zobowiązana (m.in.):

1) prowadzić działalność odpowiadającą profilowi prowadzonego szkolenia specjalizacyjnego albo posiadać w swojej strukturze organizacyjnej oddziały szpitalne lub inne komórki organizacyjne o profilu odpowiadającym temu szkoleniu;

2) zapewnić lekarzom odbywającym szkolenie specjalizacyjne pełnienie dyżurów medycznych w liczbie określonej programem specjalizacji lub pracę w systemie zmianowym lub równoważnym czasie pracy w maksymalnym czasie pracy dopuszczonym w przepisach o działalności leczniczej;

3) zawierać porozumienie z podmiotami, w celu umożliwienia zrealizowania przez lekarzy programu specjalizacji, których realizacji nie może zapewnić w ramach swojej struktury organizacyjnej.

W sytuacji przedstawionej w pytaniu należałoby więc rozważyć zawarcie przez jednostkę organizacyjną prowadzącą szkolenie z innym podmiotem posiadającym w swoich strukturach izbę przyjęć w celu umożliwienia lekarzowi prawidłowe zrealizowanie całego programu specjalizacji.

Uzasadnienie:

Jeśli chodzi o odmowę pełnienia dyżurów medycznych, to pracownik może odmówić wykonania polecenia pracodawcy/przełożonego, gdy jest ono sprzeczne z przepisami prawa lub z umową o pracę. W razie niewłaściwości lub niecelowości wydanego polecenia pracownik powinien zwrócić na to uwagę pracodawcy i dopiero później odmówić jego wykonania. W razie potwierdzenia polecenia przez przełożonego powinien je wykonać, chyba, że narusza ono przepisy prawa karnego. Należy bowiem zauważyć, że pracownik nie może bezkrytycznie wykonywać bezprawnych poleceń przełożonego, a wykonanie takiego polecenia nie zwalnia pracownika z odpowiedzialności karnej, może natomiast powodować brak odpowiedzialności wobec pracodawcy. Wykonanie bezprawnego polecenia może uzasadniać także wypowiedzenie pracownikowi umowy o pracę (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 września 1997 r. sygn. akt I PKN 244/97).

Pracownik może wnosić o wydanie polecenia na piśmie. Zastosowanie tej formy może nastąpić także z woli pracodawcy, jednakże ustne potwierdzenie polecenia wiąże pracownika tak samo jak pisemne. Polecenia pracodawcy mogą mieć także formę zarządzenia przewidującego obowiązek przestrzegania przez pracownika określonych procedur. Postępowanie pracownika niezgodne z tymi procedurami, z powołaniem się na odmienną praktykę, stanowi naruszenie przez niego jego obowiązków, mogące uzasadniać wypowiedzenie umowy o pracę.

Również bezprawna i świadoma odmowa wykonania polecenia, zagrażająca istotnym interesom pracodawcy, uzasadnia rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 czerwca 1997 r. sygn. akt I PKN 211/97).

Powyższe dotyczy również odmowy pełnienia dyżurów medycznych, które lekarz rezydent jest zobowiązany pełnić na podstawie umowy o pracę (rezydentury) oraz realizowanego programu specjalizacji.

Pamiętać trzeba, że za ustalenie szczegółowego planu szkolenia specjalizacyjnego jest odpowiedzialny kierownik specjalizacji (art. 16m ust. 6 u.z.l.l.d.). Kierownik specjalizacji sprawuje nadzór nad realizacją programu specjalizacji przez lekarza i w ramach sprawowanego nadzoru (m.in.) ustala harmonogram dyżurów medycznych, które lekarz ma odbyć w celu realizacji programu szkolenia specjalizacyjnego, w porozumieniu z kierownikiem jednostki szkolącej, oraz decyduje o dopuszczeniu lekarza do samodzielnego pełnienia dyżuru (§ 15 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2 stycznia 2013 r. w sprawie specjalizacji lekarzy i lekarzy dentystów, Dz. U. poz. 26). Lekarz jest zobowiązany do odbywania dyżurów zgodnie z harmonogramem ustalonym przez kierownika specjalizacji. W sytuacji, gdy kierownik specjalizacji uznał, że lekarz jest przygotowany do samodzielnego pełnienia dyżuru, a lekarz nie zgadza się z taką oceną jego umiejętności, należy ustalić, czy w danym przypadku kierownik specjalizacji pomylił się, czy też lekarz jest merytorycznie przygotowany do takiego dyżuru, a jedynie nie chce brać na siebie odpowiedzialności (boi się). Przy tym jeżeli lekarz wykonuje swój zawód na podstawie stosunku pracy może nie podjąć lub odstąpić od leczenia, jeżeli istnieją poważne ku temu powody, po uzyskaniu zgody swojego przełożonego (art. 38 ust. 3 u.z.l.l.d.). Ponadto, rezydentura jest umową o pracę o szczególnym charakterze: jest ona nawiązywana w celu zrealizowania określonego programu szkolenia specjalizacyjnego i nakłada na obie strony tej umowy (lekarza – rezydenta oraz jednostkę organizacyjna prowadzącą szkolenie specjalizacyjne) obowiązki wynikające z przepisów prawa, a obie strony umowy są zobowiązane do ich przestrzegania pod rygorem poniesienia negatywnych konsekwencji w przypadku niezrealizowania tej umowy.

Małgorzata Brzozowska, autorka współpracuje z Serwisem Prawo i Zdrowie

Odpowiedzi udzielono 7 sierpnia 2013 r.